Afrocuban – czyli tańce afro-kubańskie: co to jest?

W naszej szkole odbywają się zajęcia z Ale Camara, która spędziła sześć miesięcy na Kubie. U nas poznasz kilka stylów tanecznych afrokubańskiej kultury:

  • Yoruba (tańce Jorubów)
  • Rumba Guaguancó, Yambu oraz Columbia
  • Arrara
  • Congo (Palo)

Wszystko, czego uczymy jest tradycyjne, bez żadnych “dodatków”.

Yoruba (tańce Jorubów)

Jest to nie tylko styl tańca – to spektakl, który na długo pozostanie w pamięci. Bębny, egzotyczny wokal, barwny taniec, a wszystko na żywo – tradycyjnie i prawdziwie! 

Główną inspiracją dla spektaklu jest geneza plemienia Yoruba, plemienia o bogatej i kolorowej historii. Wierzenia Yorubów zwane na Kubie Santería lub Regla de Ocha są najbardziej rozpowszechnioną religią afrokubańską. Jest to niezwykle popularne wyznanie, które praktykuje znaczna część tamtejszego społeczeństwa. Santería pojawia się wszędzie, zarówno w wydarzeniach religijnych jak i wszelkich przejawach sztuki kubańskiej, zwłaszcza w tańcu.

Etniczny taniec, elektryzująca muzyka bębnów to nieodłączny element każdego widowiska, które ma swój rytualny przebieg i zawsze przenosi do innego świata, świata mitów i legend.

Historia

Santería jest religią monoteistyczną, czyli opiera się na wierze w jednego Boga – nieskończenie wielkiego i potężnego Olofiego. Jest on odległy od stworzonego przez siebie świata i w kontaktach z nim posługuje się emanacją swej istoty, uosobionej w tzw. Orisha. To właśnie je otacza się czcią i kultem odpowiednich rytuałów i tradycji.

Bóstwa prezentują różne natury i ludzkie profesje. Można to przyrównać do politeistycznych religii starożytnej Grecji czy Rzymu, choć Orisha są tu przejawem tylko jednego Boga. Jednym ze sposobów oddawania im czci jest taniec. Każdemu bóstwu przypisany jest odrębny ruch, eksponujący cechy jego natury i obrazujący sceny mitologiczne z nim związane.

Taniec Orisha jest fascynującym zjawiskiem ze względu na jego teatralny charakter. Wiele gestów ma tu konkretną symbolikę, a jednym z ważnych elementów ekspresji tanecznej jest sugestywna i bardzo charakterystyczna mimika twarzy.

Tańce dla bóstw Orisha

tance-afrokubanskie-eleggua

Taniec dla Elegguá

Każdy obrząd, koncert czy pokaz rozpoczyna się i kończy oddaniem czci Orisha – Elegguá. Jest on odpowiedzialny za początek i koniec, wszelkie momenty przejścia, otwarcia i zamknięcia.

Elegguá Jest pośrednikiem, umożliwiającym komunikację pomiędzy innymi Orishas. Przedstawiany jest jako dziecko w biało-czarnym lub czerwono-czarnym ubraniu, słomkowym kapeluszu, czasem przepasce z liści palmowych. Zawsze nosi ze sobą nieodłączne atrybuty: specyficznie zakrzywiony patyk – garabato, torbę i kapelusz. Ma wesołe usposobienie, choć czasem bywa złośliwy.

tance-afrokubanskie-oggun

Taniec dla Oggún

Oggún jest panem gór, metalu i kowalstwa. Jego taniec jest mocny, gwałtowny, często agresywny. Według mitologii Oggún mieszka w lesie, współpracując w polowaniach z jednonogim Orisha o imieniu Ochosi. Symbolizuje go zestawienie koloru zielonego z czarnym, a jako atrybut nosi maczetę.

Taniec dla Ochún

Ochún to patronka słodkiej wody, bogini słodyczy, piękna, miłości i pieniędzy. Odznacza się złośliwym charakterem, choć częściej przywdziewa postawę czarującą i zalotną. Cześć oddaje się jej, składając w ofiarze kwiaty, owoce, miód i cygara.

Tańcem opowiada liczne historie głównie dotyczące jej romansów. Dominują tu gesty nacierania się miodem, którym wabi inne bóstwa oraz śmiertelników. Symbolizuje ją kolor złoty lub żółty. Zawsze ma przy sobie lusterko, wachlarz lub według innych źródeł, dzban miodu.

tance-afrokubanskie-ochun

Taniec dla Ochosi

Ochosi jest panem lasu i łowiectwa. Jego atrybutami są łuk i strzały. Ma on tylko jedną nogę i zgodnie z legendą, porusza się konno lub na barkach bóstwa Oggún.

Tańcem naśladuje konną jazdę i strzelanie z łuku.

tance-afrokubanskie-ochosi
tance-afrokubanskie-yemaya

Taniec dla Yemayá

Yemayá włada słoną wodą. Według podań jest matką większości Orisha. Patronuje rybakom i macierzyństwu, a w darach składa się jej ryby i mięso. Yemayá jest symbolizowana przez połączenie koloru niebieskiego z białym oraz poprzez liczbę siedem. W tańcu, obszerną, niebieską spódnicą imituje ruch morskich fal oraz narodziny z kaczego jaja.

tance-afrokubanskie-chango

Taniec dla Changó

Changó jest panem ognia i burzy. Tak jak przystało na jego rolę, włada piorunami. Ponadto ma w posiadaniu siłę bębnów, muzykę i zabawę. Uosabia męską siłę i atrakcyjność. Jest bardzo impulsywny, arogancki i pewny siebie. Poprzez liczne romanse, skupia na sobie gniew innych męskich Orisha. Symbolizują go kolory: czerwony oraz biały. Jego atrybuty to miecz i dwustronny topór.

Taniec dla Oyá

Oyá jest władczynią wiatru. Mieszka na cmentarzu, ale nie patronuje zmarłym. Jej atrybutem jest ciemny koński ogon – tzw. Iruké. Jej kostium jest wariacją kolorystyczną pięciu barw: białej, pomarańczowej, czerwonej, niebieskiej i zielonej. Czasem symbolizuje ją jedynie kolor liliowy, brązowy, kolor wina bądź karmelowy. Podczas tańca przedstawia się jej wojowniczy charakter gwałtownymi ruchami, groźną mimiką i krzykiem.

tance-afrokubanskie-oya

Taniec dla Obatalá

Obatalá jest jednym z najważniejszych Orisha. Zgodnie z tradycją przyjmuje się, że jest również stwórcą ludzi. Według wierzeń Santeros jest władcą głów. Różne legendy i podania przedstawiają Obatalá jako kobietę bądź mężczyznę. Charakteryzuje go kolor biały. Jego taniec jest spokojny i majestatyczny.

tance-afrokubanskie-obatala

Rumba Guaguancó, Yambu i Columbia

Są to trzy podstawowe style rumby kubańskiej:

Rumba kubańska – Guaguancó

Guaguancó – najważniejszy ze stylów rumby.

Muzycznie rozdzielamy rumbę na dwie części, pierwsza charakteryzuje się częścią śpiewaną, w której jest opisywane jakieś wydarzenie lub jedna z postaci z danej społeczności. Zaś po pierwszym refrenie następuje podsumowanie historii, w formie wyśpiewywanych kolejnych refrenów, które mogą być mottem, puentą lub nieść naukę dla słuchających. W tej części dopiero pojawiają się tancerze.

Taniec jaki towarzyszy temu stylowi rumby to gra, w której partnerzy zalotnie starają się wzbudzić w sobie wzajemne zainteresowanie, a zarazem nie pozwalają zbliżyć się za bardzo do siebie. Mężczyzna wykonuje agresywne gesty tzw. Vacunao w stronę partnerki, symbolizujące jej zdobycie. Kobieta zachęca i nęci, jednak nie pozwala na „zdobycie” stanowczo symbolicznymi gestami rękoma, suknią lub chustą. Jest to taniec w parze jednak partnerzy nie trzymają się za ręcę a tańczą obok siebie. Sporadycznie mężczyzna może położyć rękę na ramieniu partnerki lub zaproponować jej wsparcie się na jego ramieniu, jednak przez większość czasu jest to taniec bez kontaktu fizycznego w parze.

rumba

Rumba kubańska – Yambú

Yambú – wolna rumba, zbliżóna rucho do guaguancó, jednak nie wolno wykonywać tzw. Vacunao oraz partnerzy często w czasie tańca trzymają się pod ręce. Zdecydowanie wolniejsze tempo od guaguancó.

Rumba kubańska – Columbia

Columbia – szybka rumba, zazwyczaj tańczona przez mężczyzn. Składa się z ruchów tradycyjnej rumby, elementów akrobatycznych oraz zapożyczonych z tańców takich jak „íremes” czy „diablito cubano” choć również yoruba czy arara. Jest to taniec solowy tańczonych przy akompaniamencie rytmu wybijanego przez bęben quinto – czyli solowego bębna. Tancerze i muzycy współpracują ze sobą tak by pokazać szybkość, technikę i piękno tańca. Tancerz musi wykazać się pomysłowością, zwinnością oraz doskonałym opanowaniem kroków, bawi się nimi rytmicznie na zmianę przyśpieszając i zwalniając swój taniec.

Zajęcia Afrocuban w Szkole Tańców Karaibskich

Ale Camara, dyrektor artystyczny SHO od wielu lat stara się dzielić swoją pasją do afro-kubańskiej tradycji. Uczy tradycyjnych tańców afro-kubańskich, przede wszystkim tańców yoruba (tańców Jorubów) oraz Arrara, Congo i tradycyjnej rumby kubańskiej.

Na zajęciach możecie przybliżyć się do kultury Yoruba i nauczyć się elementów afro-kubańskiej choreografii – te zajęcia przeznaczone są zarówno dla osób już zaznajomionych z tym stylem tańca, jak i dla tych, które jeszcze nigdy tego nie próbowały.

Zajęcia zawsze rozpoczynają się krótką rozgrzewką na izolacje oraz kordynacje.

Druga część zajęć to nauka kroków oraz wiedza teoretyczna związana z kulturą kubańską oraz symboliką i znaczeniem danego tańca.

Trzecim elementem zajęć jest nauka krótkiej choreografii. Na zajęciach czasem pojawia się muzyka na żywo – akompaniament grup perkusyjnych tak jak SalsHall Ortodox czy Viaje al Tambor.

12484787_1245019945514814_1082207015626880352_o

Grupa choregraficzna Afrocuban

Osoby bardziej ambitne, zafascynowane rootsową kulturą kubańską oraz chętne do sprawdzenia się w roli tancerza scenicznego mogą spróbować swoich sił w grupie choreograficznej poświęconej tradycyjnej kulturze kubańskiej.

Grupa szykuje choroegrafie pod okiem Ale Camara na różne imprezy m.in.. salsowe, etniczne czy afrykańskie oraz festiwale taneczne w całej Polsce.

Afrocuban
grupa-afrocuban